- LÝ LUẬN-PHÊ BÌNH

HỘI THẢO “THẾ KỶ 21 – NGHỆ THUẬT MÚA VIỆT NAM NHÌN LẠI VÀ HƯỚNG TỚI”. NƠI HỘI TỤ TRI THỨC LÍ LUẬN MÚA

Tiếp nối thành công các kỳ Hội thảo của những năm trước, năm nay Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam tiếp tục tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “ Thế kỷ 21 – Nghệ thuật múa Việt Nam nhìn lại và hướng tới”. Mục đích hội thảo nhằm đánh giá một cách toàn diện, khách quan có ý nghĩa lý luận và thực tiễn bức tranh nghệ thuật múa chuyên nghiệp Việt Nam từ những năm đầu thế kỷ 21 đến nay trong các lĩnh vực đào tạo, sáng tác, biểu diễn và nghiên cứu lý luận, khẳng định những thành tựu đã đạt được, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại nhằm tìm kiếm các giải pháp khoa học, phù hợp với qui luật phát triển và thực tiễn của đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: Anh Tiến
Hội thảo được tổ chức vào ngày 30/11/2017 tại Đồ Sơn- Hải Phòng.Trước thềm Hội thảo, Ban Tổ chức đã nhận được 37 bản tham luận của các hội viên trên khắp mọi miền của Tổ quốc.
Tới dự Hội thảo có nhà văn Đỗ Kim Cuông, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Ths Vũ Công Hội, Vụ trưởng Vụ Văn hóa văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung ương; nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố Hải Phòng; Đại tá Nguyễn Quốc Tuấn, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu III; Đại tá Hoàng Hữu Dũng, Chính trị viên Đoàn An Dưỡng 295. Về phíaHội Nghệ sĩ Múa Việt Nam có NSND Chu Thúy Quỳnh, PGS.TS.NSND Ứng Duy Thịnh; TS. NSND Phạm Anh Phương; NSND Trần Kim Quy; Các đồng chí trong Ban Thường vụ Hội, các Chi hội trưởng cùng các hội viên là nhà giáo, biên đạo múa, các nhà nghiên cứu lý luận của nhiều thế hệ.
Tại buổi khai mạc, Hội Nghệ sĩ Múa thành phố Hải Phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu III, Đoàn Văn công Quân khu III, Đoàn Nghệ thuật binh chủng Hải quân đã mang đến Hội thảo tình cảm ấp áp của những người con thành phố biển anh hùng với những lẵng hoa tươi thắm.
Hoạt động của Hội thảo được mở đầu bằng báo cáo đề dẫn của PGS.TS. NSND Ứng Duy Thịnh. Đề dẫn đã nhấn mạnh: ” Những năm qua đời sống nghệ thuật múa với nhiều biến động. Thực tế, công tác lý luận không phải lúc nào cũng  đồng hành được với thực tiễn và không ít vấn đề hiện nay còn bỏ ngỏ và có những sự kiện vẫn là người đến sau. Vậy đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận.công tác phê bình múa là cần thiết, có ý nghĩa và vị trí quan trọng trong đời sống nghệ thuật múa hiện nay…
Từ đầu thế kỷ 21 đến nay, một giai đoạn rất đặc biệt đã và đang diễn ra những biến đổi, chuyển động cực kỳ sâu sắc, phong phú, phức tạp, với những diễn biến nhanh, phản ánh nhiều góc độ trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội. Cũng như các loại hình nghệ thuật khác, nghệ thuật múa là một bộ phận đặc biệt của văn hóa cùng đồng hành phát triển và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong cả bốn lĩnh vực: Sáng tác, nghiên cứu lý luận, đào tạo và biểu diễn. Đó là kết quả nỗ lực vươn lên của các thế hệ nghệ sỹ múa. Hiện thực hôm nay với nhiều đặc điểm, mang tính đặc thù, xã hội vận hành theo nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN và bước vào thời kỳ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, toàn diện hơn. Nghệ thuật múa Việt Nam không đứng ngoài sự biến đổi tất yếu đó. Những mặt tích cực và phức tạp trong quá trình giao lưu hội nhập với văn hóa múa thế giới đòi hỏi chúng ta cần có một thái độ tiếp nhận và tái tạo như thế nào, xác định được những thành tựu và bất cập cùng những nguyên nhân chủ quan, khách quan trong quá trình phát triển. Thực tế đó đòi hỏi công tác lý luận cần lý giải mối quan hệ hữu cơ giữa tác phẩm, tác giả và khán giả một cách khách quan, khoa học mang tính lý luận.Trên tinh thần đó, nhận diện rõ hơn, thấu đáo hơn tính dân tộc và tính hiện đại trong mối quan hệ và gắn liền với tinh thần của định hướng “Xây dựng nền nghệ thuật múa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Cụ thể tính hiện đại là cơ sở để xây dựng nền nghệ thuật múa Việt Nam tiên tiến, tính dân tộc là cơ sở để xây dựng nền nghệ thuật múa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc.”
Hội thảo đã lắng nghe 12 bản tham luậntập trung vào 4 nhóm vấn đề:
Nhóm 1:Những thành tựu và hạn chế trong thực tế phát triển nghệ thuật múa Việt Nam hiện nay của GS.TS.NSND Lê Ngọc Canh, NSND Nguyễn Vũ Hoài, NS Nguyễn Khắc Tuế. Các tác giả đều khẳng định chặng đường hơn một thập kỉ qua, Hội nghệ sĩ múa Việt Nam đã làm nên nhiều thành tựu tốt đẹp, có dấu ấn lịch sử, phát triển nền nghệ thuật múa cách mạng. Những thành tựu trên được phát triển toàn diện ở các lĩnh vực hoạt động biểu diễn, sáng tác, đào tạo, nghiên cứu lí luận và phong trào múa quần chúng. Trong đó nổi trội là hoạt động nghiên cứu lí luận và sáng tác.
– Thông qua tác phẩm và các hoạt động sáng tác, quảng bá, biểu diễn các tác giảghi nhận và đánh giá cao sự đóng góp hiệu quả vào sự nghiệp phát triển nghệ thuật múa Việt Nam của đội ngũ biên đạo trẻ.
–  Các tác giả bày tỏ nhận định do tính đặc thù của từng vùng miền nên sự phát triển múa giữa hai miền Nam – Bắc có những điểm khác nhau, trong Nam múa chan hòa với đời sống hơn, năng động hơn và khuynh hướng đang theo chiều hiện đại. Tính hiện đại trong nghệ thuật múa là con đường tất yếu. Đi theo con đường hiện đại, chính là đi theo quy luật vận động của sự phát triển. Đương nhiên đi theo con đường hiện đại không có nghĩa là tách rời vấn đề dân tộc. Chúng ta đi theo con đường: Dân tộc- Khoa học và Đại chúng.
Nhóm 2: Đặc điểm nghệ thuật múa trong giao lưu hội nhập với nghệ thuật múa thế giới. Những ưu điểm và hạn chế trong quá trình tiếp thu, vận dụng tinh hoa múa thế giới đối với sự phát triển nghệ thuật múa Đương đại Việt Nam hiện nay là tham luận của các tác giả NSND Nguyễn Vũ Hoài, NSND Nguyễn Vũ Lân, NSUT Nguyễn Thế Chiến, Ths NguyễnThanh Hoa. Trong tham luận của mình các tác giảđã đưa ra khái niệm về múa Đương đại, cách thức sử dụng nó như một công cụ, phương tiện chuyển tải thông điệp của tác phẩm tới cuộc sống, cách tiếp cận, cảm nhận, cách hiểu nghệ thuật múa Đương đại và vai trò định hướng của Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam cho đội ngũ biên đạo múa trẻcùng các kiến nghị hoàn chỉnh hệ thống bài bản, xây dựng tiêu chí đánh giá múa Đương đại.
Nhóm 3:Tác phẩm múa và thông điệp tới cuộc sống. Các tham luận tại Hội thảo thuộc nhóm 3 củaTS.NSND Phạm Anh Phương, NSND Lê Huân, NGƯT Bá Thái, Nhà Lý luận – phê bình Bùi Đình Phiên đều thống nhất nhận định trong 70 năm xây dựng nghệ thuật múa cách mạng, điểm lại hành trình kịch múa của chúng ta mới có khoảng vài chục vở ngắn dài. Điều mạnh mẽ và tự hào nhất của ngành nghệ thuật múa Cách mạng Việt Nam là lòng trung thành, tận lực với với sự nghiệp của Đảng, của dân tộc.Các tác giả đều nhấn mạnh giá trị của một tác phẩm múa đỉnh cao là mối quan hệ tổng hòa giữa các yếu tố ý tưởng sáng tạo, phông văn hóa dân tộc, vốn múa dân tộc, tri thức thời đại của người biên đạo múa, năng lực biểu diễn của người diễn viên và mang thông điệp của tác phẩm Tới cuộc sống.
Các tham luận của nhóm 3 cũng đề cập tới những khó khăn để xây dựng một vở kịch múa.Cái khó chủ yếu phụ thuộc vàotrình độ, tri thức, tài năng người biên đạo là chủ thể sáng tạo và ở cái túi đựng kinh phí của tổ chức, đơn vị nghệ thuật mà hầu hết đang thuộc sự quản lý của Nhà Nước, đồng thời đưa ra cảnh báo tình trạng sao chép trên mạng của một số nhà biên đạo trẻ và khẳng định đó là sự vay mượn trí tuệ của người khác, làm thui chột đi năng lực sáng tạo và đạo đức người nghệ sĩ.
Nhóm 4:Tham luận của NGƯT Trịnh Út Nghiêm đãđề cập tới những điểm còn hạn chế trong công tác đào tạo:
– “Chương trình giảng dạy được phát huy tối đa những mặt tích cực và nhiều lần được cải biên, bổ sung thêm và làm mới, chương trình được làm bằng băng hình, v.v…, nhưng vẫn đều là dựa trên chương trình cũ. Cách làm đó không sai, từng bước thay đổi nhưng thay đổi của nó phải nói là chưa nhảy vọt xứng đáng với những biến động khôn lường của xã hội hôm nay.
– Hàng năm các kì thi tốt nghiệp bao giờ cũng được đánh giá là tốt, hoàn thành giáo trình, giáo án. Qua xét giải chương trình tốt nghiệp hàng năm (không phải tất cả) cho thấy chất lượng đào tạo có phần giảm sút rõ rệt.
– Chương trình đào tạo biên đạo trong các trường đại học có bộ môn nghệ thuật biên đạo múa Dân gian Dân tộc. Nhưng ngay các bài thi học kì, thi tốt nghiệp và sau khi ra trường, sân khấu múa Việt Nam vẫn vắng bóng và khan hiếm tác phẩm Dân gian Dân tộc.
– Đào tạo huấn luyện (mà ta còn gọi là đào tạo máy cái) đã đến lúc cần chấm dứt đào tạo hệ tại chức, mà ngày nay gọi là hệ vừa học vừa làm.Bởi mục tiêu của khối nhà giáo này (phần lớn còn trẻ) là bằng cấp để chuyển đổi vị trí công tác, lên lương… nên kiến thức thực chất vô cùng kém.Một số giáo viên tốt nghiệp hệ này về giảng dạy tại các trường nghệ thuật chuyên nghiệp đã mang lại những điều rất bất cập và hệ quả thật khôn lường.”
NGƯT Trịnh Út Nghiêm đã đưa ra 8 kiến nghị cần được quan tâm nhằm góp phần giải quyết những bất cập trên.
Phát biểu tại Hội thảo nhà văn Đỗ Kim Cuông, Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đã đánh giá cao những thành tựu của nghệ thuật múa Việt Nam qua các lĩnh vực: sáng tác, đào tạo,biểu diễn và nghiên cứu lí luận. Đặc biệt những sáng tạo của các nhà biên đạo trẻ. Nhà văn Đỗ Kim Cuông nhất trí với các vấn đề đặt ra trong các bản tham luận và đề xuất hai vấn đề:
– Gắn kết hơn nữa tính dân tộc và hiện đại trong sáng tạo nghệ thuật.
– Mang giá trị đích thực của nghệ thuật đến với công chúng, đó là tâm hồn dân tộc, nhịp sống thời đại, tính nhân văn, làm đẹp cho cuộc sống và con người.
Ths Vũ Công Hội, Vụ trưởng Vụ Văn hóa văn nghệ Ban Tuyên giáo Trung ương bày tỏ sự nhất trí với các vấn đề trong 37 bản tham luận đã được in và 12 bản tham luận tại Hội thảo và đề nghị Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu những tác động tới nghệ thuật múa Việt Nam trong giao lưu, tiếp biến với văn hóa nước ngoài.
Tổng kết Hội thảo PGS.TS. NSND Ứng Duy Thịnh, Phó Chủ tịch Thường trực, Trưởng Tiểu Ban Lý luận đã ghi nhận và biểu dương những vấn đề mang đầy trí tuệ, tâm huyết, những nhận định, đánh giá mang tính khách quan, khoa học của 37  bản tham luận gửi đến Hội thảo cũng như 12 bản tham luận được trình bày tại Hội thảo. Những vấn đề đã được Hội thảo quan tâm sẽ nguồn tri thức, trí tuệ tập thể góp phần cùng Ban Lãnh đạo Hội định hướng và xây dựng cho các hoạt động nghề nghiệp của Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam trong thời gian tới vì sự nghiệp xây dựng nền nghệ thuật múa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

NGƯT Trịnh Quốc Minh

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *