- SÁNG TÁC

TỔNG KẾT CUỘC THI TÁC PHẨM MÚA CHUYÊN NGHIỆP CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM…

TỔNG KẾT
 CUỘC THI TÁC PHẨM MÚA CHUYÊN NGHIỆP CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM
LẦN THỨ II 2017 – KHU VỰC PHÍA NAM
Trưởng Ban Giám khảo
PGS.TS.NSND Ứng Duy Thịnh
Được phép của các thành viên BGK: NSND Đặng Hùng, NSND Tô Nguyệt Nga, NSND Phạm Anh Phương và NGƯT Nguyễn Bá Thái, Nhạc sỹ NSƯT Sơn Lương, Nhạc sỹ Hình Phước Long, tôi xin được báo cáo TK cuộc thi tác phẩm múa chuyên nghiệp các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ hai, diễn ra trong 02 ngày 19 và 20 tháng 7 năm 2017 tại Tp Bình Thuận.
Với số lượng 37 tác phẩm và tất cả những gì chúng ta đã chứng kiến trong hai buổi thi cho thấy cuộc thi đã đạt được kết quả rất tốt đẹp.
Trước tiên xin được nói lời chúc mừng và cám ơn các tác giả biên đạo, cám ơn các nghệ sỹ thể hiện, những người đã tạo nên hình ảnh và cảm xúc đẹp  trong những ngày vừa qua.
54 dân tộc trong cộng đồng các dân tộc VN có 53 dân tộc thiểu số. Điều đó chứng tỏ chúng ta đứng trước một di sản khổng lồ về văn hóa các dân tộc nói chung và văn hóa múa tộc người nói riêng. Đây là đề tài bất tận cho sáng tạo nghệ thuật múa.
Cuộc thi đã phản ánh được vẻ đẹp đa sắc màu trong phong tục tập quán của các dân tộc thiểu số. Đặc biệt những sắc thái múa riêng biệt của nghệ thuật múa dân gian các dân tộc như: Chăm, Kh’ mer, S’ tiêng, Mạ, Kor, Gia rai, Mơ nông, Racglai, ba na, Chăm h’roi, H’ rê, Ê Đê, Cơ Tu, K Ho, Cổ điển Chăm và dân tộc Hoa. Tất cả được phản ánh ở mọi góc nhìn, chiều cạnh khác nhau, sinh động và giàu cảm xúc.
Hơn ai hết, trước tiên chúng ta đều hiểu một cách sâu sắc đây là cuộc thi sáng tác múa chuyên nghiệp. Vậy ý nghĩa chuyên nghiệp được nhìn nhận một cách toàn diện các vấn đề có liên quan đến chất lượng nghệ thuật tác phẩm. Chuyên nghiệp là tiêu chí, là yêu cầu đầu tiên của cuộc thi để thẩm định chất lượng tác phẩm. Bên cạnh việc giữ gìn, bảo vệ di sản văn hóa múa truyền thống còn là sự khẳng định những tìm tòi, đóng góp mới mang đậm dấu vết sáng tạo của các tác giả biên đạo
+ Cuộc thi là cơ hội để các biên đạo bộc lộ năng lực sáng tạo nghệ thuật múa. Mỗi  tác phẩm, mỗi cách tiếp cận, cách giải quyết khác nhau, nhưng nhìn tổng thể từ kết quả cuộc thi cho thấy các nghệ sỹ đều nỗ lực cố gắng, đều đưa ra được những thông điệp nghệ thuật với góc nhìn và cách biểu cảm ngôn ngữ riêng .
+ Tuy các tác phẩm ở những mức độ khác nhau, nhưng nhìn chung đều phản ánh được năng lực sáng tạo nghệ thuật múa từ việc lựa chọn ý tưởng, đề tài, nội dung, xây dựng đề cương, bố cục, cấu trúc, quan hệ giữa âm nhạc và ngôn ngữ múa, kỹ thuật, kỹ xảo vv…Tất cả các yếu tố đó đa phần đều được tổ chức trong một chỉnh thể tương đối hợp lý.
  + Khá nhiều vấn đề trong hiện thực đời sống được phản ánh. Có không ít tác phẩm đã đạt được chất lượng về nội dung và hiệu quả nghệ thuật. Lựa chọn vấn đề khá tiêu biểu, hình tượng nghệ thuật xây dựng công phu, phản ánh được những điều mà cuộc sống đang quan tâm. Các yếu tố nghệ thuật trong tác phẩm được cấu trúc hài hòa, mang đậm đặc điểm, tính chất  múa dân gian các dân tộc thiểu số đồng thời mang được hơi thở, thẩm mỹ đương đại.
Trong cuộc thi lần này, chúng ta đã nhận thấy khả năng vận dụng chất liệu múa dân gian các dân tộc để cấu tạo, xây dựng ngôn ngữ múa trong tác phẩm, đó là dấu hiệu đáng mừng trước sự biến đổi tích cực của  nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ.
         Đặc biệt kỹ thuật, ngôn ngữ múa hiện đại được một số tác giả biên đạo đưa vào tác phẩm đã tương đối hài hòa, hợp lý. Điều quan trọng là nó không phá vỡ bản sắc tộc người của tác phẩm. Vậy bài toán đặt ra đó là sử dụng, điều tiết như thế nào để vẫn tiếp thu được yếu tố tiên tiến từ bên ngoài, đồng thời vẫn giữ được bản sắc dân tộc của mình. Trong cuộc thi có tác phẩm “Klia sự khở đầu” của biên đạo Trần Văn Thông đã mang lại nhiều yếu tố mới của múa đương đại, nhiều tạo hình được chọn lọc, hiệu quả sân khấu khá tốt. Xu hướng sử dụng múa hiện đại là một tất yếu, là cần thiết. Nhưng cần có một bản lĩnh khi vận dụng nó. Cuộc thi đã xuất hiện một số tác phẩm làm khá tốt vấn đề này nhưng ngược lại cũng có tác phẩm chỉ là phép cộng ngôn ngữ của các dòng múa khác nhau  Vấn đề là khả năng vận dụng như thế nào để biến nó là phương tiện, là công cụ hỗ trợ một cách đắc lực, có hiệu quả trong nghệ thuật xây dựng ngôn ngữ múa, ngôn ngữ tác phẩm.
Về kết cấu, bố cục có nhiều đổi mới, nhưng người xem vẫn gặp lại cách tiến hành truyền thống ở một số tác phẩm. Từ cách đặt vấn đề, giải quyết và cách gói vấn đề. Ít có sự bứt phá, tạo ra cảm xúc bất ngờ. Cách thức này không sai nhưng đã quen thuộc.
Có tác phẩm đã giải quyết tốt mối quan hệ với âm nhạc. Giúp nhau tạo ra những rung động, tăng thêm sức biểu cảm của ngôn ngữ múa. Thực tế cho thấy tác giả nào giải quyết tốt mối quan hệ giữa hai yếu tố này chính là căn nguyên để tác phẩm có sức sống. Có những bản nhạc đã kích hoạt được ngôn ngữ múa, gọi ra những rung cảm thẩm mỹ, tuy nhiên vẫn còn có bản nhạc chất lượng chưa cao, chưa thực sự là người bạn tri kỷ, thậm chí chỉ làm được nhiệm vụ là giữ nhịp độ, tiết tấu, thời lượng của tác phẩm và trong chừng mực nào đó đã làm hạn chế sức sáng tạo của biên đạo. Cuộc thi vẫn còn khá nhiều tác phẩm có chất lượng âm nhạc rất thấp, chắp nối tùy tiện, lẫn lộn về phong cách, Có hiện tượng “râu ông nọ, cắm cằm bà kia”.
Về trang phục cũng xin được lưu ý một số ý kiến. Thực tế có tác phẩm khi nói về một dân tộc cụ thể nhưng do thiếu hiểu biết nên trang phục lại mang đặc điểm của một dân tộc khác. Chúng ta đều biết trang phục cho múa góp phần quan trọng trong việc xác định đặc điểm dân tộc của tác phẩm. Bên cạnh đó còn là văn hóa tộc người, phong tục tập quán, tín ngưỡng, những vấn đề lịch sử… cần nắm vững trước khi xây dựng ngôn ngữ múa. Nghệ thuật múa chính là nghệ thuật làm đẹp, nhưng trước khi làm đẹp cần phải làm đúng. Có những tác phẩm sử dụng khá nhiều đạo cụ, nhưng đừng lạm dụng và đừng để đạo cụ trở thành vật cản cho nội dung, hiệu quả nghệ thuật.
Ngay cả đặt tên cho tác phẩm vẫn có hiện tượng không phù hợp với nội dung. Hoặc tên và nội dung làm cho khán giả liên tưởng đến hai hướng khác nhau. Ngay cả tác phẩm được đánh giá khá tốt như “Vượt trùng dương” của biên đạo NSND Mai Trung Kiên còn mang cái tên chưa thật thỏa đáng.
Về mặt nội dung tác phẩm các biên đạo cũng cần xem xét nên lựa chọn phản ánh những vấn đề gì mà cuộc sống quan tâm. Có hiện tượng tác giả mải mê khơi thác ngôn ngữ nhân vật trong thế giới huyền bí, mang đến cho khán giả một cảm xúc nặng nề, khó hiểu. Từ đó làm giảm đi yếu tố thẩm mỹ của tác phẩm. Đôi khi tác giả cứ tự mình phức tạp hóa, trìu tượng hóa một vấn đề đơn giản. Văn hóa dân gian nói chung, múa dân gian nói riêng tự thân có một vẻ đẹp mộc mạc, thuần chất, trong sáng. Trách nhiệm của chúng ta là tiếp tục làm cho nó ngày càng trở nên đẹp đẽ hơn.
Mục đích cuộc thi tác phẩm múa chuyên nghiệp các dân tộc thiểu số Việt Nam nhằm tiếp tục đi tìm và xác định những vẻ đẹp mới qua hình tượng nghệ thuật, qua ngôn ngữ múa dân gian các dân tộc thiểu số. tôn vinh và ghi nhận công sức tìm tòi, sáng tạo của các nghệ sỹ trong quá trình lao động nghệ thuật múa.
Cuộc thi là dịp để các biên đạo giao lưu, trao đổi nghề nghiệp; học tập kinh nghiệm nâng cao chất lượng sáng tác, biểu diễn nghệ thuật và góp phần định hướng cho chính bản thân từng tác giả, cho ngành trong những bước đi tiếp theo. Hiện thực đời sống đã nhiều thay đổi. Sự thay đổi đó kéo theo những yêu cầu mới, đòi hỏi tiếp tục với những đam mê, tìm tòi khám phá mới.
Các giải thưởng cao, thấp, thậm chí còn “chênh vênh” khác nhau, nhưng mỗi tác giả trong cuộc chơi này hy vọng đều tự cập nhật cho mình những thông tin mới về nghề nghiệp để rồi tiếp tục bổ sung, điều chỉnh và kể cả loại trừ cho hoàn thiện hơn trong chặng đường tiếp theo.
Nhìn lại toàn cảnh cuộc thi với những gì được phản ánh trong các tác phẩm đều không nằm ngoài cuộc sống, đó là ưu điểm cần phát huy, tiếp tục đi tới, đến gần hơn những giá trị Chân – Thiện – Mỹ.
Chắc chắn cuộc thi lần này, các tác giả sẽ có những chiêm nghiệm mới, thiết thực hữu ích cho công việc sáng tác múa của mình. Và dù với nhiều phong cách, phương pháp khác nhau nhưng tất cả đều hướng tới và tạo ra những tác phẩm nghệ thuật múa có giá trị mới hơn, hữu ích hơn.
Cảm động và khâm phục với sự tham gia của trên 37 tác phẩm và tác giả. Con số đó nói nên tình yêu của các biên đạo đối với sự phát triển nghệ thuật múa các dân tộc thiểu số Việt Nam. Các biên đạo, nghệ sỹ biểu diễn đến từ các vị trí điều kiện hoàn cảnh khác nhau, công lập và ngoài công lập nhưng tất thẩy đều nỗ lực cố gắng, khắc phục nhiều khó khăn để tham gia cuộc thi. Đặc biệt đội ngũ tác giả nghệ sỹ đang hoạt động tại, trung tâm, các vũ đoàn. Chúng tôi xin chia sẻ với các bạn, bên cạnh những hoạt động để tồn tại các bạn đã đóng góp không nhỏ vào thành công của cuộc thi. Những cách tân về nội dung, hình thức của múa đã là kết quả của một quá trình biến đổi khách quan. Hướng tới công chúng, đổi mới và sáng tạo, vì sự nghiệp phát triển nghệ thuật múa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Thay mặt ban giám khảo xin cám ơn và nhiệt liệt hoan nghênh các tác giả biên đạo, các nhạc sỹ, nghệ sỹ biểu diễn, các họa sỹ, các nhà thiết kế mỹ thuật, bộ phận âm thanh ánh sáng, các nhà tổ chức
Xin cám ơn Lãnh đạo ủy ban nhân dân , sở văn hóa thể thao tỉnh Bình Thuận, nhà hát Biển Xanh…..đã giúp đỡ rất nhiều. Đặc biệt một lần nữa cám ơn cám ơn các tác giả biên đạo cùng các nghệ sỹ biểu diễn đã làm nên hình ảnh đẹp đẽ của cuộc thi trong những ngày vừa qua. Chúc các bạn, sức khỏe, tiếp tục hành trình với nhiều đam mê mới, cùng những khám phá và thành công mới. xin cám ơn.
 
                           

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *