- BIỂU DIỄN

Miền đất hứa cho tài năng nghệ thuật múa

Thanh Hoa

Diễn ra từ ngày 14 đến 20/7/2017, “Cuộc thi tài năng biểu diễn múa – 2017” do Cục Nghệ thuật biểu diễn phối hợp với Hội nghệ sĩ múa Việt Nam tổ chức cũng đi đến hồi kết.

Nơi quy tụ những tài năng diễn viên múa:

Tham dự cuộc thi có tổng số 54 thí sinh đến từ 15 đơn vị nghệ thuật trong cả nước. Phần lớn các thí sinh dự thi đều ở độ tuổi thế hệ 9x, một số thí sinh ở độ tuổi sinh năm 2000, chỉ có một thí sinh nhiều tuổi nhất sinh năm 1988.

Khác hẳn với những bộ môn nghệ thuật khác, người diễn viên múa có tuổi nghề khá hạn hẹp bởi dù có giỏi đến đâu thì tuổi tác cũng không cho phép họ mãi duy trì được “phong độ” trên sân khấu.

Vì thế, kể từ lần tổ chức trước (năm 2008) đến nay là 9 năm cuộc thi mới được tổ chức lại là một khoảng thời gian không hề ngắn đối với giới biểu diễn; Cho nên, cuộc thi lần này trở thành một sự kiện mà nhiều diễn viên múa mong chờ, đón đợi…

Nhìn vào danh sách thí sinh dự thi ta thấy ba cái nôi đào tạo diễn viên múa lớn là Trường Múa Việt Nam, Trường Đại học VHNT Quân đội, trường Múa TP Hồ Chí Minh có lực lượng diễn viên tham gia thi đông đảo nhất, còn lại là diễn viên của các đơn vị nghệ thuật. Tuy nhiên, sự vắng bóng diễn viên của các đơn vị nghệ thuật như Nhà hát CMN Việt Nam, Nhà hát CMN Quân Đội, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch VN, Nhà hát Giao hưởng NVK Tp Hồ Chí Minh và một số tỉnh miền núi phía Bắc như Yên Bái, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang, Lạng Sơn; Các đoàn nghệ thuật vùng Tây Nguyên, Đắc Lắk và các đơn vị đào tạo nghệ thuật ở các tỉnh thành cũng là một thiếu hụt lớn của cuộc thi.

Đánh giá chung về năng lực của các thí sinh tham gia cuộc thi lần này, NSND Minh Thông – Trưởng phòng nghệ thuật Cục NTBD, thành viên Hội đồng giám khảo cuộc thi cho biết: so với các lần trước thì trình độ thí sinh tham dự cuộc thi lần này đạt tới đỉnh cao hơn hẳn, nhiều thí sinh dám mạnh dạn chọn múa solo, đặc biệt đây là lần đầu tiên đã có thí sinh thể hiện tốt dòng múa pas de deux – một dòng ballet classic đỉnh cao đòi hỏi sự khổ luyện và kĩ thuật xuất chúng mới có thể đạt được như diễn viên Quỳnh Chi và Thế Phương (Vũ đoàn Arabesque), Phạm Thế Chung (trường Múa TPHCM).  Đây là một tín hiệu vui khẳng định sự tự tin và tài năng tiềm ẩn của các diễn viên múa trẻ hiện nay.

Với những đặc thù riêng, Múa đòi hỏi ở người diễn viên một quá trình luyện tập khá hà khắc; Và để trở thành một diễn viên múa thực thụ, trụ vững được trên sân khấu đòi hỏi người nghệ sĩ phải trải qua một quá trình học tập khổ luyện từ tấm bé; Hơn thế, để thể hiện được những kĩ thuật, kĩ xảo một cách thuần thục, điêu luyện với diễn xuất tinh tế quả không hề dễ dàng.

Mục tiêu của cuộc thi là tìm kiếm tài năng biểu diễn múa, mà đã là tài năng biểu diễn thì yêu cầu diễn viên phải thể hiện tốt phong cách, hình tượng, tư tưởng của tác phẩm bằng kĩ thuật, kĩ xảo điêu luyện, thuần thục với lối diễn xuất sáng tạo, truyền cảm.

Mỗi thí sinh đến với cuộc thi đều có những thế mạnh và ưu điểm riêng.

Dõi theo cuộc thi sẽ không ít khán giả và đồng nghiệp trầm trồ thán phục trước kĩ thuật múa ballet điêu luyện và khả năng uốn dẻo mềm mại, sắc nét của  Quỳnh Chi trong pas de deux “Thiên Nga đen” và tác phẩm “Lụa” (Biên đạo: Ngọc Anh). Thế Chung bay bổng với những bước nhảy Grand Jete của Múa cổ điển Châu Âu. Cùng lựa chọn “Hóa Vàng” của biên đạo Trần Ly Ly cho bài thi của mình song cả 2 thí sinh Minh Tú và Thảo Nhi đều chinh phục được người xem bằng năng lực riêng biệt, nếu Minh Tú khá thuần thục, dứt khoát trong kĩ thuật múa dân gian đương đại thì Thảo Nhi lại tạo dấu ấn bởi lối biểu cảm ấn tượng, sâu sắc. Hà Tứ Thiên dẫn dụ khán giả bởi phong cách biểu diễn đĩnh đạc và kĩ thuật múa dân tộc vững vàng trong từng chi tiết nhỏ; Nguyễn Đinh Bảo Bảo tạo sự cuốn hút với kĩ thuật múa mâm điêu luyện trong tác phẩm “Dâng” (Biên đạo: Nguyễn Tấn Lộc); Tống Mai Len khiến người xem thổn thức, bồi hồi bởi diễn xuất chân thực, xúc cảm trong tác phẩm do em tự biên, tự diễn “Nỗi đau ở lại”…

Nơi thử sức của các biên đạo:

Tâm điểm của cuộc thi nhằm hướng tới tìm kiếm tài năng biểu diễn múa, nhưng theo dõi các tác phẩm được thí sinh lựa chọn để phô diễn tài năng chúng ta sẽ nhận ra rằng cuộc thi dường như đã vượt khỏi ranh giới của nó;  Bởi cũng tại cuộc thi này giới nghệ sĩ múa và nhà tổ chức cùng khá bất ngờ trước sự xuất hiện của một loạt tác phẩm diễn thi hầu hết là của các nhà sáng tác trẻ…

Mối quan hệ giữa nhà sáng tác và nghệ sĩ biểu diễn đóng vai trò quan trọng tạo nên sự thành công và quyết định sức sống của tác phẩm trên sân khấu múa. Một mặt người biên đạo phải tạo được “đất” cho diễn viên biểu đạt, phát huy ngôn ngữ múa; ngược lại người diễn viên cũng phải đủ tiềm lực và tài năng truyền tải tinh thần, tư tưởng của tác phẩm… Và hơn thế, một tác phẩm múa ít người (múa solo, múa duo…) có chất lượng luôn là tác phẩm “chắp cánh” cho tài nghệ của diễn viên được tỏa sáng.

Nhìn vào danh sách các tác phẩm do các thí sinh dự thi lựa chọn trong cuộc thi năm nay chúng ta sẽ nhận thấy có một sự dịch chuyển và thay đổi rất nhiều so với các mùa thi trước đây.

Nếu ở những kì thi trước thí sinh thường lựa chọn những tác phẩm được “đo ni đóng giày” của các biên đạo gạo cội để đua tài, khoe sắc như “Cánh chim và ánh sáng mặt trời” (NSND Thái Ly), “Khát vọng” (NSND Đặng Hùng), “Khúc biến tấu từ pho tượng cổ” (NSND Ứng Duy Thịnh), “Bên dòng lô năm xưa” (NSND Công Nhạc)… thì trong cuộc thi lần này duy nhất chỉ có 1 thí sinh lựa chọn “Cánh chim và ánh sáng mặt trời” để diễn thi, còn lại phần lớn các diễn viên đều lựa chọn các sáng tác mới của các biên đạo trẻ như: Ths. NSƯT Trần Ly Ly với tác phẩm “Hóa vàng”, Ths.Tuyết Minh với “Trần Quốc Toản ra quân”, “Nữ tướng Đào Tam Xuân”, NSƯT Thùy Chi với tác phẩm “Nỗi lòng Trưng Trắc”, “Thống soái Lê Thành Phương”, Thanh Tùng với “Hạt mầm”, Hải Trường với “Ma rừng”, “Nỗi đau ở lại”, Xuân Chiến với tác phẩm “Dẫn bước”, “Bên hiên nhà mình”, Thanh Hằng với “Đò lỡ”, “Cầm giả ca”…

Và cũng rất nhiều thí sinh mạnh dạn tự biên, tự diễn tác phẩm dự thi như thí sinh Phạm Minh Tuấn(trường múa TPHCM) với 2 tác phẩm “Tình quê” và “Độc thoại”, thí sinh Phạm Như Thắng (Đoàn Văn công Quân khu 3) với “Bản thể” và “Tự chuyện”, thí sinh Tống Mai Len, Lê Hoàng Phương Linh (trường Cao đẳng Múa Việt Nam) với “Nỗi đau ở lại”, “Lầu ngưng bích”, Hoàng Thái Sơn (trường Đại học VHNT Quân đội) với “Tình bạn”…

Qua các đêm diễn thi, các em cũng đã cho khán giả và giới múa chuyên nghiệp một cái nhìn toàn cảnh, chân thật về “gu” biểu diễn và thưởng thức múa đã có nhiều đổi khác; mặt khác nó cũng cho chúng ta một dự cảm về tư duy sáng tác khá đa dạng và phong phú của lực lượng biên đạo múa trẻ hiện nay.

Chúng ta đều hiểu một tác phẩm múa duy trì được sức sống lâu bền trên sân khấu hay không ngoài yếu tố nội dung, kết cấu, bố cục hay ý tưởng… thì điều kiện tiên quyết làm nên giá trị nghệ thuật của tác phẩm vẫn là phải phát huy và tôn vinh được ngôn ngữ, kĩ thuật múa một cách tự nhiên nhất.

Vì thế, câu chuyện về chất lượng nghệ thuật của các tác phẩm múa trong cuộc thi có lẽ cần có thời gian trải nghiệm qua thực tế; song nó khẳng định cuộc thi không chỉ là nơi để các diễn viên múa thể hiện tài năng mà nó còn là miền đất hứa cho các biên đạo trẻ thử sức sáng tạo.

Tuy nhiên, bên cạnh nhiều tác phẩm tạo cơ hội cho các diễn viên phô diễn kĩ thuật, tài năng thì vẫn còn không ít sáng tạo lại trở thành lực cản hạn chế năng lực biểu diễn của diễn viên. Đây là điều khiến Hội đồng giám khảo lấy làm tiếc nuối và mong mỏi ở các lần thi sau thí sinh nên cân nhắc khi lựa chọn tác phẩm dự thi sao cho phù hợp trình độ bản thân, tránh được những hạn chế không đáng có.
Theo dõi suốt 6 ngày diễn ra cuộc thi bạn bè đồng nghiệp và khán giả yêu múa đều cảm nhận thấy niềm đam mê, sự nghiêm túc, cháy hết mình vì nghệ thuật của các em thí sinh khi đến với cuộc thi…

Có thể nói khoảng cách 9 năm mới được tổ chức lại là một khoảng thời gian quá dài cho các diễn viên múa so tài, đua sức song “Cuộc thi tài năng biểu diễn Múa – 2017” quả đã đáp ứng phần nào cơn khát trong giới biểu diễn, và cũng là cơ hội để các diễn viên múa trẻ học hỏi lẫn nhau để cùng phấn đấu vì một nền nghệ thuật múa Việt Nam hứa hẹn nhiều tài năng trong tương lai.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *